نخستین پژوهشگران برجسته زبان و فرهنگ تات : ۱ – سید احمد کسروی / مورخ، ادیب و پژوهشگر.
وی فرزند “سید قاسم تبریزی” است و در خانواده‌ای روحانی در “تبریز” به دنیا آمد. مقدمات علوم و ادبیات عرب را در مدارس قدیم و زبان انگلیسی را در “مدرسه ی آمریکایی” تبریز فراگرفت. وی بعدها در همان مدرسه به تدریس پرداخت، و در آن جا با مبلغان مسیحی، در دفاع از اسلام، بحث هایی مى کرد. بعد از اعضاء “حزب دمکرات” شد و به “تهران” تبعید گردید. او مدتی به کار دادگستری پرداخت و مناصبی را نیز عهده دار بود. از (۱۳۱۲ تا ۱۳۲۰ هـ.ش.) مجله ی “پیمان” را غیر مرتب منتشر مى کرد و بعد از شهریور ( ۱۳۲۰ هـ.ش.) به نشر روزنامه ی “پرچم” پرداخت. در دانشکده ی الهیات نیز به تدریس “تاریخ” اشتغال داشت؛ ولی به سبب بدگویی‌هایی که از شعر ، شاعری، عرفان و ادب ایرانی کرده بود با استادی او موافقت نشد.

وی با زبان پهلوی، ارمنی و فرانسه آشنایی داشت. “کسروی” در زمینه‌های مختلف ادب، تاریخ، اجتماع، اقتصاد و مذهب عقاید مخصوص به خود داشت. آن چه او در باب نقد ادبی و بررسی شعر شاعران ایرانی و به خصوص ادب و شعر صوفیه، به ویژه “حافظ” و “مولوی”، نوشته از نوعی کم آگاهی از جوهر هنر و زیبایی‌های آثار ادبی سرچشمه گرفته است و بر روی هم دیدگاه نقد او با این که دیدگاهی اجتماعی است، اما در مجموع نماینده ی نوعی تفاوت نگاه یا شاید ضعف تشخیص او در شناخت آثار ادبی است. آرای او در نقد مذهب “شیعه” مسایلی بود، که پیش از وی بر قلم بعضی از نویسندگان اهل “سنت” جاری شده بود و دانشمندان شیعه نیز پاسخ آن ها را داده بودند اما او با زبانی نه چندان زیبا، همان نظرها را رواج داد. وی “عضویت انجمن آسیایی”، “عضویت همایونی”، “انجمن جغرافیایی آسیایی” و “عضویت آکادمی آمریکا” را داشت. کسروی یکی از پر کارترین نویسندگان دوره ی اخیر است که متجاوز از هفتاد کتاب و رساله، علاوه بر مقالات بسیار، از وی منتشر شده است. او سرانجام در یکی از محاکم وزارت دادگستری به وسیله گروهی از “فدائیان اسلام” به قتل رسیداز آثار او در زمینه تاریخ: “تاریخ مشروطه ایران”؛ “تاریخ هیجده ساله آذربایجان”؛ “تاریخ پانصد ساله خوزستان”؛ “شیخ صفی و تبارش”؛ “شهریاران گمنام”؛ “تاریخچه شیر و خورشید”؛ “تاریخچه چپق و قلیان”؛ “نادر شاه”؛ در زمینه ی مذهب، “آئین کژی”؛ “ورجاوند بنیاد”؛ “در پیرامون اسلام”؛ “در پیرامون روان”؛ “صوفی گری”؛ در زمینه مسایل سیاسی و اجتماعی : “کار و پیشه و پول”؛ “در راه سیاست”؛ “فرهنگ چیست”؛ “افسران ما”؛ در زمینه مسایل مربوط به زبان شناسی و دستور:‌”آذری یا زبان باستان آذربایگان”؛‌ “زبان پاک”؛ دستور زبان؛ “زبان فارسی”؛ “نام های شهرها و دیه‌های ایران”. زمینه نقد ادبی و مباحث هنری: “حافظ چه مى گوید”؛ “در پیرامون ادبیات”؛ “در پیرامون شعر و شاعری”.
منبع : وب سایت گسترش زبان و ادبیات فارسی http://www.persian-language.org/farhang/Farhang.asp?ID=348&P=1