پراکندگی تات ها

تات ، اصطلاحی ست که ترکان قدیم به بومیان سرزمینهای تحت اشغال خود اطلاق می کرده اند. قدیمترین سندی که در آن واژة تات به کار رفته ، سنگنوشته های اورخون مغولستان است که از قرن دوم برجای مانده است . تات در این سنگ نوشته ها ظاهراً به معنای «اَتْباع » و «رعایا» به کار رفته است.

آنچه در صد سال اخیر سبب توجه پژوهشگران ایرانی به واژة تات شده ، وجود یک دسته گویشهای قدیمی ایرانی در نواحی مختلف نیمة غربی و شمالی ایران است که ترکان ایران و بومیان و فارسی زبانان همان نواحی به تأسی از ترکان ، آنها را تاتی نامیده اند .

ادامه نوشته

پان تورکیسم پدیده ای شوم در ایران

محمدرضا فدائی

کج اندیشی آفتی است که ریشه ی آن نادانی است , و باید با آن برخوردی آگاهانه داشت . چنانچه این آفت به هر شکلی به بافت اجتماعی سرایت کند دیگر نه از تاک نشان خواهد ماند و نه از تاک نشان.

 مدتی است که از شبکه های مجازی گاه و بیگاه , اینجا و آنجا , اعمال نا میمونی دیده و شنیده میشود که برای استمرار و بقای هیچ قومی پسندیده نیست . اینکه قومی خود را برتر و بر آمده از اصل و ریشه قومی بیگانه بداند و بسیاری از  امکانات مادی و معنوی جامعه را به نفع خویش مصادره کند و به سایرین فخر بفروشد , وسعی در ترغیب و تحریک این و آن به جدائی و ستیز کند نه پسندیده ونه قابل درک و تحمل ونه شایسته ی تقدیراست .البته تذکر این نکته به عهده ی جمعی این چنین نیست که عاطفی و علاقمند در اینجا و جاهای دیگر به هم اندیشی و همفکری در باب ادب و فرهنگ و شعر و هنر می نشینند بلکه این مهم به عهده ی مدیران و دست اندر کاران سیاسی جامعه است تا آحاد ملت را در سایه ی یک پرچم مراقبت و محافظت کنند و از جمعی اینچنین علاقمند به فرهنگ هم برای ساماندهی اوضاع بهره گیرند .

 

ادامه نوشته

مدال المپیک، ارمغان قهرمان خلخالی برای ایران

عبدالله حیدری اهل و ساکن روستای تیل از توابع بخش شاهرود خلخال ، در پارا المپیک ریو  با دریافت مدال نقره،در رشته پرتاب نیزه، نایب قهرمان جهان شد .  اوکه در دوره نظام وظیفه بر اثر اثابت با مین ، پای خود را ازدست داده ،

حیدری تیل فرزند یک خانواده کشاورز است وبه سبب نبود هیچگونه امکانات ورزشی در روستای محل سکونت اش ، به مدت سه سال برای انجام تمرینات و آموزش های تخصصی با طی مسافتی بیش از 150 کیلومتر، به اردبیل رفت و آمد می کرد .  

حیدری در گفت و گو با خبرنگاران گفت : سه سال است که در رشته پرتاب نیزه فعالیت دارم واکنون خوشحالم که با کسب نشان نقره مزد زحمات خود را گرفتم.

وی گفت: علی رغم کمبود ها در طول سه سال گذشته تمرینات سختی را پشت سر گذاشتم واز اینکه به هدف رسیدم خوشحالم.

حیدری تیل افزود:از اینکه دیگر هموطنم نیز به نشان طلا رسید بسیار خرسندم پرتابگر نقره ای ایران گفت: در نظر دارم که از هم اکنون برای بازی های پارالمپیک ٢٠٢٠ توکیو تلاش کنم.

ادامه نوشته

تاتهای ایران و قفقاز

به سبب نایاب شدن کتاب « تاتهای ایران و قفقاز » و تقاضای شمار زیادی از علاقمندان به این کتاب ، فایل PDF آن را در این پست برای دانلود رایگان قرار داده ایم .

برای دانلود روی تصویر کلیک کنید

 

 

 

 

 

 

 

بوبشم کلور

بند تازه ای به منظومه « بو بشم کلور » افزوده شده است . برای تسهیل دریافت این بند، آن را در این پست برای دوستان علاقمند قرار داده ایم :

 

بند 13

 

آخ کلور کلور                                                   ǎx kəlur, kəlur

 چَمَ گیدیلیَ کلور                                      čəman gidilya kəlur

 زانم ک خیلی وخته                                 zǎnəm kə xeili-vaxte

 تنین داورو زمانَ                                    tənin dawr-o zamǎna

 کِردِ کاران سیر آبیش                                kərədəkǎrǎn sir ǎbyiš

 چمَن شییار آ مندیش و پیرآبیش    čəman šiyǎr ǎmandiš-o pir ǎbyiš

                           

ادامه نوشته

پژوهشی در پیوند تاتی و کردی

دکتر حمید طاهری

معرفي زبان تاتي پيش از زبان كردي صرفاً از اين باب است كه زبان تاتي در محافل علمي از شهرت و آوازة كمتري برخوردار است.

واژة تات در تاريخ پرفراز و نشيب حيات خود معاني و مفاهيم متعددي داشته است. تركها بر هر ملتي كه غلبه مي‌كردند، آن ملت را «تات» مي‌خواندند. لفظ تات به زعم آنان هر ايراني غير ترك را شامل مي‌شده است. در متن تركي زير «تات» به معني ايراني است :

«گوموشي ويرديم تاتا * تات منه داري ويردي * داريني سپيدم قوشا * قوش منه قانات ويردي * قانادلانديم اوچماقا * حق قاپوسين آچماقا * [1]

يعني پول را به تات دادم * تات به من ارزن داد * ارزن را به مرغ دادم * مرغ به من بال و پر داد * بال و پر پرواز را گشودم * تا در حق را باز كنم *

در ستون دوم صفحه 370 قاموس تركي، شمس‌الدين سامي ذيل واژة «تات» مي‌نويسد : «تركان قديم ايرانيان و اكرادي را كه زير فرمان خود داشتند، تات مي‌ناميدند و اين كلمه در مقام تحقير استعمال مي‌شد. در ادامه مي‌گويد : «در مثل مشهور (بوسوز هيچ تاتين كتابندا يوخدور) اين حرف در كتاب هيچ تاتي نيست از لفظ تات شخص دانشمند را اراده كرده است.[2]»

مولانا جلال‌الدين بلخي در بيت زير تات را در معني «ايراني» به كار برده است :

 

ادامه نوشته

نکه هایی در باره تات و تالش

http://taleshen.ir/wp-content/uploads/2013/12/1382.jpgعلی عبدلی

ماسال

داشتم فیلمی را نگاه می کردم که شخصیت های داستانش اغلب از کردهای منطقه وان ترکیه بودند . برای یکی از آن کردها بچه ای به دنیا آمد و نامش را « ماسال » گذاشتند . دوست آن شخص که اهل آنکارا بود از او پرسید : ماسال یعنی چه ؟

او گفت : در زبان ما ماسال یعنی صلح ، سازش ، تفاهم .

من در آن لحظه هم معنی شهرستان و ایل ماسال را فهمیدم و هم این را که« ماسال» نیز از جمله واژگان مشترک بین کرد و تالش است .

 گردنه حیران

تغییر و تحریف نام های جغرافیایی تالش از جمله آسیب هایی ست که بر میراث معنوی این قوم وارد می شود . این موضوع همیشه مرا رنج داده اما هرگز فرصتی دست نداده است که به آن موضوع بپردازم . اما گاهی تحریف برخی از نامها به اندازه ای شگفت انگیزاست که چشم بسته از کنارش گذشت . از جمله آن نامها « گردنه حیران » شگفتی آن نام در این است که چگونه می شود نام گردنه ای مشهور و بسیار زیبا در مرکز منطقه ای تالش نشین در کشور ایران، نام عربی داشته باشد و آنهم نامی که معنی اش هیچ تناسب و سنخیتی با آن مکان ندارد . با اندکی تامل در این مورد با توجه به اینکه یکی از کهن ترین آبادیهای مجاور گردنه یادشده بخش « هیر » می باشد و در گذشته مراتع آن گردنه  چراگاه رمه ها و گله های هیرانی ها بود ، بدون هیچ تردید نام آن « گردنه هیران » است ، نه حیران .

در صفحه ۱۵۴ کتاب صوت الصفا نیز یک بار از آن گردنه با نام « گریوه هیران » یاد شده است . اکنون بر ماست که بکوشیم تا نام اصلی و کهن گردنه یادشده جایگزین نام بی مسما و عربی کنونی آن بشود .

ادامه نوشته

عبدالعلی کارنگ

نخستین پژوهشگران برجسته زبان و فرهنگ تات :6- عبدالعلی کارنگ/ پژوهشگر و ایران شناس.
عبدالعلی کارنگ به سال ۱۳۰۲ ش. در تبریز دیده به جهان گشود. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در همان جا گذراند و سپس وارد دانشسرای مقدماتی گردید .
وی در سال ۱۳۲۰ به استخدام وزارت آموزش و پرورش در آمد و درسمت‌های آموزگاری، دبیری، مدرّسی مدارس عالی، ریاست دبیرستان و ریاست آموزش و پرورش در مناطق مختلف آذربایجان به خدمت خود ادامه داد.
شادروان عبدالعلی کارنگ در دو رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی و علوم تربیتی از دانشگاه تبریز فارغ التحصیل شده بود و سال ها در همان دانشگاه به تدریس پرداخته بودند. وی در عمر کوتاه ولی پربرکت خود آثار بسیار نفیس و ارزشمندی برجای گذاشت و خدمات قابل توجهی به فرهنگ آذربایجان نمود. ایشان در سال ۱۳۵۰ بازنشسته گردیده و در سال ۱۳۵۸ دار فانی را وداع گفتند.

 

ادامه نوشته

احمدکسروی

نخستین پژوهشگران برجسته زبان و فرهنگ تات : ۱ – سید احمد کسروی / مورخ، ادیب و پژوهشگر.
وی فرزند “سید قاسم تبریزی” است و در خانواده‌ای روحانی در “تبریز” به دنیا آمد. مقدمات علوم و ادبیات عرب را در مدارس قدیم و زبان انگلیسی را در “مدرسه ی آمریکایی” تبریز فراگرفت. وی بعدها در همان مدرسه به تدریس پرداخت، و در آن جا با مبلغان مسیحی، در دفاع از اسلام، بحث هایی مى کرد. بعد از اعضاء “حزب دمکرات” شد و به “تهران” تبعید گردید. او مدتی به کار دادگستری پرداخت و مناصبی را نیز عهده دار بود. از (۱۳۱۲ تا ۱۳۲۰ هـ.ش.) مجله ی “پیمان” را غیر مرتب منتشر مى کرد و بعد از شهریور ( ۱۳۲۰ هـ.ش.) به نشر روزنامه ی “پرچم” پرداخت. در دانشکده ی الهیات نیز به تدریس “تاریخ” اشتغال داشت؛ ولی به سبب بدگویی‌هایی که از شعر ، شاعری، عرفان و ادب ایرانی کرده بود با استادی او موافقت نشد.

 

ادامه نوشته

یحیی ذکاء

نخستین پژوهشگران برجسته زبان و فرهنگ تات: ۳ – دکتر یحی ذکاء / ایرانشناس و پژوهشگر.
یحیی ذکاء پژوهشگر، نویسنده، استاد دانشگاه، و از کارشناسان برجسته آثار هنری، در سال ۱۳۰۲ در تبریز چشم به جهان گشود. جدش، حاج میرزا علی اعیان، از تجار معروف تبریز بود. پدرش میرزاعلی نقی ذکاء کارمند راه‌آهن بود و سپس به بانک ملی انتقال یافت. وی در سال ۱۳۱۶ از تبریز به تهران آمد و پس از دو سال به بانک قزوین منتقل شد، تا اینکه مجددآ در سال ۱۳۲۱ به تهران آمد.ذکاء تحصیلات ابتدایی را در مدرسه رشدیه تبریز و ترغیب تهران گذراند و دوره اول متوسطه را در دبیرستان‌های تمدن تهران و پهلوی قزوین فرا گرفت. پس از انتقال مجدد پدرش به تهران، دوره دوم متوسطه را حدود سال‌های ۱۳۲۱-۱۳۲۲ در دبیرستان فیروز بهرام، در رشته ادبی، گذراند و از محضر استادان برجسته‌ای چون ذبیح‌الله صفا، پرویز ناتل خانلری، محمدحسین مشایخ فریدنی، و محمدجواد تربتی بهره گرفت. ایرج افشار، هوشنگ کاووسی، و احمد فتحی از همدوره‌های او در این مدرسه بودند. وی حدود سال‌های ۱۳۲۱-۱۳۲۲ دوره ایران‌شناسی را نیز که به همت مرحوم ابراهیم پورداوود و محمد معین در تالار این مدرسه برگزار می‌شد گذراند. افزون بر آن، دوره تخصصی رشته کتابداری را که در طی سال‌های دهه ۱۳۲۰ در محل باشگاه دانشگاه تهران تشکیل گردیده بود گذرانید.

ادامه نوشته